خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

ندیدم خوشتر از شعر تو حافظ

 شمس الدین محمد حافظ، ملقب به خواجه حافظ شیرازی در شیراز متولد شد. تاریخ دقیق تولد او چندان مشخص نیست؛ برهمین اساس بین مورخان در این خصوص، اختلاف نظرهای بسیاری است. دکتر قاسم غنی او را متولد 717 هجری قمری می داند. برخی همچون دهخدا، براساس قطعه ای از خود شاعر، او را متولد 710 هجری قمری، یا چند سال زودتر می دانند.

اما گمان بیشتر حافظ پژوهان بر این است که اوایل قرن هشتم هجری زمان درستی برای درنظر گرفتن تاریخ میلاد او بوده است.

پدرش بها الدین محمد بود. از تبار او اطلاعات چندانی در دست نیست. در نوجوانی قرآن را با چهارده روایت، حفظ بود که از همین رو لقب حافظ را از آن خود کرد:

عشقت رسد به فریاد ار خود به سان حافظ                            قرآن ز بر بخوانی در چارده روایت

وی در اشعارش بارها و بارها به آیات و روایات گوناگون اشاره کرده است. حتی در ظاهر امر، اشعار حافظ به تقلید از آیات قرآن، ساختاری فردی دارند. بیت هایی که با چینش شیوایی در میان یک غزل، به تنهایی و جداگانه پیامی مستقل را به همراه دارند. در همین راستا، او غزل عارفانه ی مولانا و عاشقانه ی سعدی را پیوند داد که نتیجه ی آن تک بیت های درخشان ، مستقل و خوش مضمون بود.

تمام عمر حافظ در شیراز سپری شد. او به غیر از دو سفر کوتاه به هرمز و یزد، باقی عمرش را در زادگاهش گذراند.

شهرت حافظ در اواخر دوره ی سلسله ی محلی اتابکان فارس، اوج گرفت. در این دوره علاوه بر شاعری، به دیوانی در دربار نیز مشغول بود؛در مدحی از این خاندان نیز چنین آورده است:

خسروا، دادگرا،شیردلا،بحرکفا                                            ای جلال تو به انواع هنر ارزانی

 اما امرار معاش او از راه شاعری نبود و دراصل دیوانی، راه کسب درآمد وی بود. هم چنان که در برخی از اشعار، به حقوق و مستمری و طلب آن نیز اشاراتی داشته است.

در روزگاری که او می گذراند، ریا و تزویر رواج بسیار داشت، دین فروشان پشمینه پوشی که با خرقه های مذهبی جز به تندخویی شهره ی دیگر نبودند:

پشمینه پوش تندخو، کز عشق نشنیدست بو                      از مستیش رمزی بگو، تا ترک هشیاری کند.

حتی در زمان خاکسپاری وی، جمعی از متعصبان، با اشاره به اشعار او در خصوص می و میگساری، او را خارج از دین می شناختند و خواستار تدفین پیکر او، به شیوه های غیر از مسلمانان بودند. اما در عوض، مریدان او پیشنهاد دادند تا با تفال بر دیوانش، از خود او چاره ی کار را بخواهند. پس از تفال بیتی آمد که پس از خواندنش، چنان تاثیری بر بدخواهان داشت که موجب شد جز سکوت، راه دیگری نداشته باشند:

قدم دریغ مدار از جنازه ی حافظ                                      که گرچه غرق گناه است، می رود به بهشت

سالهاست که فارسی زبانان با اتکا بر عرفانی که در دل او و اشعارش نوری راهگشا، برپا کرده بود، دست به تفال بر دیوان اشعار او می زنند. زیرا او را لسان الغیب، یعنی کسی که از غیب باخبر است، می دانند درحالی که خود او در بیتی می گوید:

ز سر غیب کس آگاه نیست قصه مخوان                                کدام محرم دل ره در این حرم دارد

یکی از دلایلی این که مردم علاقه و توجه خاصی به تفال زدن بر غزلیات او دارند، این است که سراسر اشعار او، ابیات به آرایه ی ایهام مزین است. بر همین اساس یک کلمه در یک بیت به چندین معنی ترجمه می شود.

  دوم این که در کل غزل به چندیدن موضوع چنان اشاره می شود که احتمال اشاره به موضوع مورد نظر شما، بالا می رود. با این وجود از علاقه ی فارسی زبانان و هم چنین غیرفارسی زبانان به اشعار او کاسته نخواهد شد.

چند سالی می شود که در کشورمان بیستم مهر را به یاد مرد غرورآفرین شعر، ادب و عرفان فارسی، خواجه حافظ شیراز، ارج می نهیم. از سال 1376، که کوروش کمالی سروستانی، رییس وقت بنیاد فارسی شناسی چنین روزی را جهت برگزاری گرامیداشت حافظ، پیشنهاد داد و پس از مشورت با سایر ادیبان به تصویب نهایی رسید.

هر ساله با فرارسیدن 20 مهر ماه، در حافظیه آرامگاه این شاهد قدسی، مراسم ویژه ای با حضور شعرا، ادیبان، مسوولین فرهنگی ادبی و جمع زیادی از عاشقان او، برپا می شود.

یکی از مهم ترین برنامه های این روز، شعرخوانی های جوانان و شعرای تازه نفسی است که هر سال، به همت مرکز حافظ شناسی درحضور حافظ پژوهان و فعالان ادبی و فرهنگی در مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس برگزار می شود.

علاوه بر این حافظیه، میزبان اصلی این برنامه محسوب می شود. برنامه های متعدد این روز، شب شعر، نمایش و رونمایی از دیوان های شعر حافظ، گل افشانی آرامگاه، نورافشانی و ... را شامل می شود.

بر همین اساس به مناسبت چنین روزی، عضویت در سراسر کتابخانه های استان فارس رایگان است.

 



حافظ شیرازی حافظ شعر کلاسیک فارسی شیراز معرفی کتاب



مطالب مرتبط

مرزی بین عشق و آزادی در کلام
منع قانونی در  چاپ و  فروش  کتاب
همراه با؛  روز کتاب و کتابخوانی





نظرات کابران باهوک ریویو

پربازدید ها