خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

خواب و اختلالات مربوط به آن/ بخش دوم

خواب و اختلالات مربوط به آن/ بخش دوم

خواب و اختلالات مربوط به آن/ بخش دوم

در بخش اول مقاله خواب و اختلالات مربوط به آن،نخستین مراحل خواب تا انواع بی خوابی را توضیح دادیم. در ادامه مطالب گذشته به انواع درمان بی خوابی و تشخیص آن خواهیم پرداخت.

درمان بی خوابی:

کم‌ خوابی در بین زنان ۱٫۴ برابر مردان رایج است. مصرف داروهای ضدافسردگی، قرص‌های خواب‌ آور می‌تواند برای درمان موقت این بیماری مفید باشد اما بهترین راه برای درمان آن، تحریک دستگاه عصبی مرکزی است.

درمان شناختی-رفتاری: کنترل محرک، مولفه های محدود کردن یا محدودیت خواب، بازسازی شناختی، بهداشت خواب و پیشگیری از عود است.

رفع اضطراب و استرس: با انجام مدیتیشن

تغییر رژیم غذایی: استفاده از خوراکی هایی که می تواند به داشتن خواب راحت کمک کند. (مانند: آووکادو، دوغ ‌شیرین، ماست‌ شیرین، به ‌همراه نعنا و آویشن، دمکردۀ گُل‌ ساعتی با عسل، شربت زیرفون،

استفاده از گیاهان برای ایجاد خواب راحت: اسطخدوس، یاسمن، پیچک، گل مار، آلوئه ورا

مصرف مکمل ها: منیزیوم سیترات، منیزیوم کی لیت، ویتامین D

تمرین ریلکس شدن تدریجی عضلات (با انجام حرکات کششی)

اجتناب از مصرف قهوه، کافئین، الکل و ویتامین C به شکل دارو قبل خواب

آپنه در خواب

یک اختلال است که باعث توقف تنفس برای مدت کوتاهی در طول خواب می‌شود. این دوره‌ها به آپنه نامیده می‌شود. آپنه‌ها «معمولاً» بین ۱۰ تا ۳۰ ثانیه طول خواهند کشید و در موارد شدید، آپنه‌ها می‌توانند صدها بار در هر شب تکرار شوند. شخص با احساس خفگی به دفعات مکرر از خواب می پرد، هر کدام از آن‌ها می‌تواند تا ۲ دقیقه نیز به طول انجامد، خود فرد معمولاً از آن‌ها مطلع نمی‌گردد.

آپنه‌ها می‌توانند باعث شوند که فرد نتواند به خوبی در طول شب به خواب رود، و همین امر باعث می‌شود که افراد مبتلا به آپنه خواب در طول روز کمتر به حالت آماده باش قرار گیرند، این می‌تواند به حوادث غیرقابل جبرانی در طول روز منجر شود. افراد مبتلا به آپنه خواب درمان نشده، تا هفت برابر بیشتر از افراد عادی در تصادفات وسایل  نقلیه موتوری دخیل می‌باشند.

خروپف بلند و احساس خستگی علی‌ رغم خواب کامل نشانه مهم این اختلال است. فشارخون بالا، مشکلات قلبی، خستگی روزانه، مشکلات کبدی و ایجاد اختلال خواب برای خانواده فرد از جمله عوارضی هستند که باعث اهمیت این اختلال می‌شوند.

این اختلال به دو شکل اتفاق می‌افتد:

نوع اول:  آپنه خواب انسدادی است که ناشی از شل شدن عضلات حلق است، در حالیکه این عضلات باید به صورت منظم منقبض شده تا راه هوایی فرد باز مانده و تنفس ‌های مناسبی انجام شود. این اختلال باعث می ‌شود که فرد در طول خواب به‌ طور مکرر بیدار شود. هرچند فرد متوجه این بیدار شدن ‌ها نمی‌شود، اما این بیدار شدن‌ ها باعث می‌شوند که فرد به شرایط مطلوب خوابیدن نرسیده، بین پنج تا ۳۰ بار در هر ساعت خروپف و آپنه تنفس داشته و خسته بماند. بسیار شایع می باشد.

نوع دوم: آپنه خواب مرکزی است که ناشی از عدم ارسال پیام مناسب از جانب مغز به عضلات حلق است، به‌طوریکه فرد دچار کوتاهی تنفسی شده و نه‌ تنها به سختی به خواب می‌رود، بلکه بندرت پیش می‌آید که مکررا بیدار نشود. مهم‌ترین علل این اتفاق نارسایی قلبی و سکته مغزی است.

علائم آپنه:

1-خواب آلودگی بیش از حد در طول ساعات بیداری

2-خروپف با صدای بلند

3-سردرد در صبح

4-خشکی دهان

5-اشکال در تمرکز و یادگیری

6-تحریک پذیری

7-کاهش میل جنسی

8-سوزش سر دل

9-تعریق شدید هنگام خواب

10-تکرر ادرار در شب

تشخیص

پزشک برای تشخیص داخل دهان و گلو فرد مبتلا را بازدید می ‌کند.

مطالعه خواب برای تأیید تشخیص نیاز می‌باشد؛ مطالعات خواب باید به‌طور سنتی در یک مرکز خواب در شب انجام گیرد، اما با این حال، تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که برای تشخیص و مطالعات خواب گاهی اوقات در خانه نیز با استفاده از بعضی تجهیزات انجام پذیر می‌باشد.

در مراکز خواب، با استفاده از دستگاه پلی سومنوگرافی ( پلی‌ سومنوگرافی (Polysomnography Nocturnal) کاربردی‌ ترین و روش استاندارد برای تشخیص اختلالات تنفسی در خواب می ‌باشد که هم برای تشخیص اولیه و هم برای تعیین شدت بیماری وقفه‌ ی تنفسی در خواب و هم برای کشف برخی اختلالات اولیه خواب به کار می ‌رود.) سنسورهایی بر روی انگشت، پوست سر و قفسه سینه  قرار می‌گیرد که هر کدام از آن‌ها وظایفی به عهده دارند که به شرح زیر می‌باشد:

حسگرهایی که بر روی پوست سر قرار می‌گیرد امواج مغزی را برای اندازه ‌گیری اینکه چه مدت طول می‌کشد تا بیمار به خواب رود، و چه مدت طول می‌کشد تا وارد مراحل مختلف خواب شود و اغلب چگونه در طول شب از خواب بیدار می‌شود را شناسایی می‌کند.

حسگری که در انگشت قرار می‌گیرد سطح اکسیژن در خون را اندازه ‌گیری می‌کند. حسگرهایی که بر روی قفسه سینه قرار گرفته، نرخ ضربان قلب و تنفس ثبت می‌کند، و همچنین اینکه چگونه باعث قطع تنفس در بیمار می‌شود را بررسی می‌کند. همچنین حسگری که در داخل سوراخ‌ های بینی قرار می‌ گیرد فقط برای اندازه ‌گیری جریان هوا می‌ باشد.

درمان

رای درمان آپنه انسدادی خواب، بسیاری از مردم با استفاده از دستگاه کمک تنفسی CPAP برای مدیریت و درمان اختلال تنفسی روزمره خود استفاده می‌کنند، این دستگاه اجازه می‌دهد تا شما به آسانی تنفس کنید.

کاهش وزن ممکن است در برخی موارد مفید باشد؛ راه‌های دیگر درمان، عمل جراحی ( مثلا برای برداشتن بافت اضافی در پشت گلو) ممکن است کمک کند.

هنگامی که شما به خواب می روید، باید تمام عضلات را شل کنید از جمله عضلاتی که فک را به جلو هدایت می‌کند،

برای آپنه خواب مرکزی، درمان اختلالات عصبی یا قلبی عروقی زمینه ساز ممکن است باعث از بین رفتن آپنه خواب شود، همچنین CPAP نیز ممکن است مفید باشد.

در صورتی که هر یک از شرایط زیر برای شما رخ دهد، با پزشک خود تماس گرفته و او را در جریان قرار دهید:

در طول ساعات بیداری بیش از حد خواب آلود می‌باشید.

خروپف زیادی

شریک بستر شما متوجه است که تنفس شما گاهی اوقات وقتی که در خواب هستید متوقف می‌شود.

پاراسومنیا

پاراسومنیاها گروهی از اختلالات خواب هستند که باعث حرکات و رفتارهای غیرطبیعی در هنگام خواب می شوند. این گروه از اختلالات خواب می توانند در مراحل گذر از خواب به بیداری و یا بیداری به خواب، درخواب REM و در خواب non-REM رخ دهند.

پاراسومنیاها را می توان به 2 دسته تقسیم کرد:

1 - پاراسومنیاهای اولیه که اختلالات مربوط به مراحل خواب بوده و ناشی از نقص عملکرد سیستم های تنظیم کننده ی خواب و بیداری می باشند.

2- پاراسومنیاهای ثانویه که در آنها اختلالات سیستم ها و ارگان های دیگر بدن در خواب بروز پیدا می کنند.

الف ) پاراسومنیاهای اولیه ( Primary Parasomnia )‌

پاراسومنیاهای اولیه تعدادی از اختلالات خواب را در برمی گیرند که در اینجا به برخی از آنها اشاره می کنیم:

1-کابوس شبانه ( Nightmare)

کابوس یک رویای وحشتناک و ناخوشایند است که دستگاه عصبی شخص را تحریک می‌کند و در نتیجه شخص به‌طور ناخودآگاه به آن پاسخ عصبی می‌دهد. کابوس ریشه در رویدادهای روز گذشته یا جریانات زندگی شخص دارد و در بعضی موارد می‌تواند به فلج خواب بینجامد.(در خواب REM اتفاق می افتد)

2-وحشت شبانه ( Night terrors)

فردی که یک وحشت شبانه را تجربه می کند ناگهان با یک حالت وحشت زده ازخواب می پرد. این فرد ممکن است بیدار به نظر برسد ولی درحقیقت گیج و منگ بوده و قادر به برقراری ارتباط با دنیای بیرون نیست. فرد دراین حالت به محرک های محیطی نظیر صدای افراد دیگر پاسخی نشان نمی دهد و بیدارکردن کامل او کارسختی است، این حالت در حدود 15 دقیقه طول می کشد و بعد از آن فرد دوباره به خواب می رود. هنگامی که صبح روز بعد فرد از خواب بیدار می شود معمولا وقایع شب گذشته را به خاطر نمی آورد. این اختلال درمراحل سوم و چهارم خواب non-REM صورت می گیرد و غالبا در نیمه اول خواب بروز می کند.

افرادی که وحشت های شبانه را تجربه می کنند ممکن است به علت انجام حرکات شدید و ناگهانی به خودشان یا افراد دیگر آسیب بزنند. ‌این اختلال در بچه ها نسبتا شایع است و تقریبا در 5 درصد از آنها که اکثرا 3 تا 5 ساله می باشند رخ می دهند. بچه های مبتلا به این اختلال اغلب در خواب حرف می زنند و یا درخواب راه می روند . این اختلال که ممکن است یک جنبه وراثتی داشته باشد، درافراد بزرگسال نیز رخ می دهد. مصرف الکل و یا مشکلات عاطفی شدید می تواند بروز وحشت های شبانه را در بزرگسالان تشدید کند.

3-راه رفتن درخواب ( Sleep walking )

دراین اختلال ممکن است به نظر برسد فردی که درحال راه رفتن است بیدار می باشد ولی درحقیقت او خواب است. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است رفتارهای اتوماتیک پیچیده ای از جمله قدم زدن به آهستگی، حمل اشیا به بیرون رفتن ازاتاق و یا هرفعالیت دیگری با پیچیدگی ها و مدت های زمانی متغیر انجام دهد، حتی رانندگی کردن. ‌معمولا چشمان این افراد درهنگام انجام دادن این اعمال باز می باشد و امکان دارد در زیر لب زمزمه نیز بکنند ولی ارتباط برقرارکردن با آنها مشکل است. برخلاف آنچه که اکثر افراد فکر می کنند، بیدارکردن فردی که درحال پیاده روی درخواب است، خطرناک نمی باشد. فرد ممکن است پس از بیدارشدن گیج بوده و نسبت به محیط اطراف آگاهی نداشته باشد ولی اگر فرد را بیدار نکنید، خطر آن بیشتر است زیرا فرد نسبت به محیط اطرافش هیچ گونه آگاهی و ذهنیتی نداشته و ممکن است به زمین بخورد، ازجایی پرت شود و یا هرحادثه دیگری برای او پیش آید .

همانند وحشت های شبانه،‌ اگر فردی که شب گذشته درخواب راه رفته را بیدار نکرده باشید، صبح روز بعد فرد هیچ گونه خاطره ای از عملکرد شب گذشته خود ندارد. این اختلال دراکثر موارد اوائل شب و درمراحل سوم و چهارم خواب non-REM بروز می یابد ولی می تواند اوائل صبح درخواب REM نیز رخ دهد. این اختلال معمولا درکودکان 8 تا 12 ساله دیده میشود. بیشتر کودکان مبتلا هنگامی که وارد سنین نوجوانی می شوند دیگر این اختلال را نشان نمی دهند ولی وقوع آن درسنین جوانی، میانسالی و سالمندی نیزگزارش شده است. ‌به نظر می رسد که این اختلال جنبه ارثی داشته باشد.

4-صحبت کردن درخواب ( Sleep Talking )

صحبت کردن درخواب اختلالی است که درگذر از مراحل خواب به بیداری بروز می یابد. اگرچه این اختلال معمولا بی ضرر است و آسیبی به فرد وارد نمی کند ولی ممکن است درخواب افراد دیگر ایجاد اختلال کند . صحبت کردن درهنگام خواب هم می تواند شامل صداهای ساده و بی مفهوم باشد و هم می تواند مکالمه های طولانی را دربرگیرد. فردی که شب گذشته درخواب صحبت کرده است هیچ گونه خاطره ای از آن ندارد و آن را به یاد نمی آورد. صحبت کردن درخواب می تواند به وسیله عوامل و فاکتورهای خارجی مانند تب، تنش های عاطفی و یا دیگراختلالات خواب ایجاد شود .

5-مستی خواب ( Sleep Drunkenness )

مستی خواب معمولا هنگامی رخ می دهد که فرد در اوائل شب ازخواب Non-REM به طورناگهانی بیدار شود. این حالت با هیچ گونه وحشتی همراه نیست. افرادی که این حالت را تجربه می کنند به کندی به محرک ها پاسخ می دهند و در فهمیدن و درک وقایع بیرونی مشکل دارند. این افراد نیز صبح روز بعد هیچ گونه خاطره ای از وقایع شب گذشته ندارند و این حالت را به یاد نمی آورند.

6-اختلال رفتار در مرحله خواب REM) RBD-REM sleep Behavior Disorder )

افراد مبتلا به این اختلال در هنگام دیدن رویا درخواب REM ، ‌حرکات مربوط به رویا را در دنیای بیرون نیز انجام می دهندDream Enactment)‌ ). درحالت طبیعی عضلات درخواب REM از بین می رود ( Atonia ) و عضلات هیچ گونه انقباض و عملکردی از خود نشان نمی دهند. ولی درافراد مبتلا این واقعه رخ نداده و تون عضلات حفظ می شود. این نقص موجب می شود وقتی که فرد درحال دیدن رویا است، حرکاتی که به طور خیالی در رویا انجام می دهد را درمحیط خارج به طورواقعی اجرا کند . این حرکات هم می توانند ساده و آرام باشند و هم می توانند حرکات شدیدی از جمله مشت زدن، چنگ انداختن، لگد زدن، بیرون پریدن از رختخواب و یا فریاد زدن و نعره کشیدن را نیز دربرگیرند. این حرکات شدید می توانند موجبات صدمه به همسر فرد را فراهم آورند.

این اختلال معمولا در مردان بالای 50 سال بروز پیدا می کند ولی می تواند زنان و یا افراد جوان تر را نیز مبتلا کند. این اختلال متفاوت از وحشت های شبانه و پیاده روی درخواب است زیرا در این حالت می توان فرد را به راحتی از خواب بیدار کرد و همچنین فرد محتویات رویایی که می دیده است را به طور کامل به یاد می آورد. ترک اتانول یا داروهای مسکن و خواب آور می تواند بروز این اختلال را تشدید کند.



خواب آلودگی اختلالات بی خوابی بد خوابی معرفی کتاب



مطالب مرتبط

گاهی شاد و گاهی غمگین!
مرز خطرناک احساس های افراطی
شرح حال بیمار اوتیستیک