خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

جشن های ایران باستان

جشن های ایران باستان

جشن های ایران باستان

 

در ایران باستان سیزدهمین روز از هر ماه را تیر نام گزاری کرده اند؛ که هم زمان شدن تیرروز و تیرماه را به عنوان تیرگان، یکی از آیین های ایرانی جشن می گیرند. همانند بسیاری از آداب و رسوم ایرانیان باستان، آیین تیرگان نیز با اتفاقی تاریخی در فرهنگ ما عجین شده است.  

در باورهای مردم، این جشن را یادگار پیروزی ایرانیان بر تورانیان می دانند. هنگامی که آرش کمان‌گیر در جنگ و ستیز، از فراز البرز تیری را از کمانش رها کرد و آن تیر در کنار رودخانه  جیحون بر درختی نشست؛ آن جا را مرز ایران و توران و قرار صلح این دو سپاه عظیم دانستند. از این رو،  انجمن کوهنوردان ایران، این جشن باشکوه را سیزدهم تیر در شهر رینه، پای قله دماوند با عنوان روز ملی دماوند برگزار می کنند.  

علاوه بر این، در زمان ساسانیان خشک سالی در ایران رخ داده بود و همین امر باعث آن شد تا مردم در چنین روزی به بیابان ها رفته و برای باریدن باران نزد پروردگار خود نیایش کنند. 

سرانجام باران بارید و ایران از خشک سالی رهایی یافت. پس از آن سال تاکنون، زرتشتیان در روز تیرگان با پاشیدن آب به یکدیگر و شادی کردن، این روز را جشن می گیرند. مراسم تیرگان عموماً در کنار رودخانه ها و دریاها، همراه با بزم های وابسته به آب و آب پاشی و آرزوی بارش باران در سال پیشرو برگزار می شود و مانند دیگر آئین های ایرانی که با پیوند آب همراه هستند، در میان ایرانیان با نام آب پاشان، سرشوران و یا آبریزگان یاد می شود . 

از طرفی دیگر در برگزاری جشن تیرگان، آئینهای مخصوص دیگری نیز اجرا می شود که از مهم‌ترین آنها می توان فال کوزه و رها کردن دستبند تیر و باد را مثال زد. این بزم‌ها که در تیرگان برگزار می‌شوند به این شرح هستند که چند روز قبل از جشن، دوشیزه‌ای را انتخاب می‌کنند و کوزه سفالی سبز رنگی به نام دوله را به او می‌دهند. درون کوزه را با آب پاکیزه پر می‌کنند و روی دهانه آن را با یک دستمال سبز ابریشمی می‌پوشانند. این دختر، کوزه را نزد همه کسانی که آرزویی در دل دارند، می‌برد و آنان پیکرک کوچکی همچون انگشتر، سنجاق سر، سکه و امثال این‌ها را در آب کوزه می‌اندازند. سپس دختر، کوزه را به زیر درخت سروی برده و تا روز جشن تیرگان صبر می‌کنند. 

در روز جشن و پس از بزم آبریزگان، همه کسانی که چیزی درون کوزه انداخته‌اند، در زیر درخت، دور هم جمع می‌شوند. در این فال‌گیری، سالخوردگان با نوایی بلند، ترانه‌هایی را تک به تک می‌خوانند و آن دختر در پایان هر ترانه، دست خود را درون کوزه فرو می‌برد و یکی از پیکرک‌ها را بیرون می‌آورد. سپس صاحب آن پیکرک، ترانه خوانده شده را برای جواب آرزوی خود برداشت می‌کند. 

آنان بعد از برگزاری فال کوزه، جشن تیرگان را با خوردن شیرینی آغاز می‌کنند و بندی را به نام تیر و باد که از هفت ریسمان هفت رنگ بافته شده، به دست خود می‌بندند. نه روز پس از جشن، در بادروز، بند را از دست خود باز کرده و با خواندن ترانه « تیر برو، باد بیا، غم برو، شادی بیا، محنت برو، روزی بیا، خوشه مرواری بیا » آن را در جای بلندی مانند پشت‌بام به باد می‌سپارند. 

 این روزها متأسفانه آیین تیرگان که از جمله مهم ترین جشن های ایرانیان بوده، رفته رفته و به مرور زمان به فراموشی سپرده شده است. بیایید با یادآوری چنین روزهایی، به جشن‌های باستانی ایران‌مان دوباره زندگی ببخشیم.  



کتاب ایران باستان جشن های ایرانی جشن ایرانی تیرگان



مطالب مرتبط

روز شعر و ادب فارسی
چرا کتاب  در قطع های متفاوت چاپ می شود؟!
جلد کتاب هویتی خاص برای آن

پربازدید ها