خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

ویروس خاموش

ویروس خاموش

ویروس خاموش

در دوران کارشناسی در خوابگاه دوستی داشتم که مرتب مریض بود! از سرماخوردگی تا عفونت ادراری! اولین واکنشی که ما به این موضوع نشان می دادیم این جمله بود: از بس که جون نداری! اما در چند اتاق آن طرف تر دختری بود که خیلی هم، جون داشت اما اوهم خیلی مستعد خوش آمد گویی به باکتری ها وویروس های مختلف بود!

با کمی دقت در تاریخ و فرهنگ کشورمان متوجه می شویم که حتی مادربزرگ ها وپدربزرگ های ما اطبای بالقوه ی حاذقی بودند اما با دایره لغات خاص خود! بدون شک همه ما این جمله را حتی یک بار از از مادربزرگ هایمان شنیده ایم:مادر بخور جون بگیری! جون در فرهنگ لغت مادربزرگ همان  ژن در ژنتیک و پزشکی مولکولی است! همان ژنی که پنجره های جدیدی به روی طب, دام پزشکی ,کشاورزی و حتی سیاست گشوده است!ژنی که حتی در استعداد ابتلا به یک سرماخوردگی معمولی نقش دارد و قطعا با بیماری های پیچیده تری چون سرطان ,آلزایمر, ام اس ,ایدز و… ارتباط دارد.

متاسفانه هنوز افرادی هستند که بعد از شنیدن کلمه ایدز تنها تصویری که به ذهن شان متبادر می شود دزدی است که آمده تا تمام سلامتی آنها را یک جا بدزد!و قطعا فرار را بر قرار ترجیح می دهند. از آن بدتر نگاه عجیب عده ای به این بیماری به صورت مجازات الهی  یا همان چوب خداست! قطعا همه ی آن 34949نفر مبتلا معتاد  یا هم جنس گرا نیستند یا رابطه ی جنسی پرخطر نداشته اند! این بیماری در آرایشگاهها و مراکز درمانی قربانیان بسیاری نیز داشته است.

«طبق گفته های رییس اداره ایدز وزارت بهداشت تا اول فروردین 1396 تخمین زده شده است که 66359 نفر در کشور به ایدز مبتلا هستند که از میان آنها 34949 نفر مبتلا به ایدز می باشند.که از این میان 84 درصد مرد و 16 درصد زن هستند.همچنین 53 درصد از آنهابین 21 تا 35 سال دارند!  یعنی در همین بازه ی سنی من و شما!»

به عقیده ی من افراد مبتلا حتی قربانی ژن های خود نیز هستند.ارتباط ابتلا به این قبیل بیماری ها با استعداد ژنتیکی کاملا ثابت شده است!اما همین دشمن های خودی از در دوستی وارد شده اند!و تبدیل به بهترین سلاح ها برای مبارزه با ایدز شده اند!

در توضیح این رابطه ی دوستانه باید گفت که ویروس عامل ایدز یا همان  HIVاز اعضای خانواده رتروویروس ها است.به طور کلی این خانواده تکنیکی دارند شبیه مهمان کنگرخورده و لنگر انداخته!رتروویروس ها میزبان خود را نمی کشند اما در نهایت اورا دق می دهند! یعنی از امکانات خانة میزبان (سلول میزبان) نهایت استفاده را می کنند تا زنده بمانند و تکثیر شوند!

«ماده ی ژنتیکی ویروس وارد ماده ی ژنتیکی سلول میزبان شده و با هر بار تقسیم سلول میزبان از امکانات آن بهره برده و خود را تکثیر می کند»

ویروس HIVهمان طور که گفتیم از اعضای همین خانواده است که وارد خانه ی بعضی از نورون های سیستم عصبی مرکزی و سلولهای گلیال می شود و آن جا لنگر می اندازد اما این ویروس برخلاف اعضای خانواده اش سلول میزبان را هم می کشد!

بنابراین مرگ تعداد زیادی از سلولهای سیستم ایمنی باعث ایجاد نقص در پاسخ ایمنی در بیماران مبتلا به ایدز می شود.

تاکنون تکنیک های دارویی و بیوشیمیایی بسیاری برای  کنترل این بیماری استفاده شده اند که به طور فزاینده ای موفق بوده اند اما تکنیک پیشرویی که عالم ژنتیک را به نوعی محصور خود کرده ,پا را فراتر می گذارد و درمان را پیشنهاد می کند.این تکنیک  که برگرفته ار سیستم ایمنی باکتری هاست  Crispr/cas9نام دارد.ویروس های موذی حتی به باکتری ها هم حمله می کنند.به طور ساده این سیستم ایمنی در باکتری ها مانند قیچی عمل می کند.به این صورت که پروتئینی تحت عنوان Cas9 می تواند DNA ویروس مزاحم را شناسایی کرده و آن را برش بزند و خلاص!(البته نه به همین سادگی!)

نخستین باری که از این تکنیک برای انسان استفاده شد در سال 2016 توسط یک گروه چینی برای درمان سرطان ریه بود که در طی آن ژن عاملی را که عملکرد سلول های سیستم ایمنی را کند کرده و باعث انتشار سلول های سرطانی می شد قیچی کردند.(سلول های سیستم ایمنی فرد مبتلا را خارج کردند ژن PD-1 یعنی همان عامل سرطان را  قیچی کردند و بعد سلول را کشت دادند و دوباره به بیمار تزریق کردند)

بااین توضیحات فکر می کنم عملکرد سیستم کریسپر را در درمان ایدز به راحتی می توان حدس زد!بله!درست است! قیچی کریسپر دم مهمان لنگر انداخته را می چیند و سلول میزبان طفلکی (سلو لهای T) را خلاص می کند!

اما مساله ای که همواره در مبحث gene editing مطرح است ترس از ایجاد اثرات منفی  فراتر از مرزهای سلولی و عوارض جانبی پیچیده تر است.(یعنی بخواهیم ابرویش را برداریم بزنیم چشمش را کور کنیم!)

اما در این مورد با آنالیزهای دقیق ژنومی و تجزیه و تحلیل سلول های درمان شده , محققین در یافتند که خوشبختانه سلولهای ادیت شده همچنان به رشد و عملکرد طبیعی خود ادامه می دهند و به نظر نمی رسد از عوارض جانبی رنج ببرند.

بنابراین بهره گیری از این سیستم به عنوان یک روش درمانی به  عنوان یک فرضیه قوی مطرح است.به این علت هنوز از این روش به صورت فرضیه یاد می شود زیرا که پیچیدگی های سیستم انسانی بسیار بیشتر از سلولهای باکتریایی است و همان تفاوت های ژنتیکی بین افراد و ازطرفی تفاوت های ژنتیکی بین سویه های مختلف این ویروس می تواند بر عملکرد و فرآیند درمان اثر بگذارد.

بااین وجود قطار علم بسیار سریع تر از آن چیزی که تصور می شود حرکت می کند و بعید نیست که در آینده ی بسیار نزدیک دانشمندان انسان درمان شده بااین تکنیک را به ما معرفی کنند.تکنیکی که تا چندین سال گذشته غیر ممکن به نظر می رسید اما نشان داد که می تواند در حذف ژن HIV از سلولهای انسانی به شدت موثر باشد.

با این تفاسیر علم خدمت زیادی به مبتلایان به ایدز کرده و می کند این بار نوبت ماست تا با گسترش آگاهی های جمعی و آموزش های آکادمیک نسبت به این بیماری مبتلایان را از انزوای اجتماعی نجات دهیم.

اینستاگرام نیلوفر رضایی



ایدز بیماری








نظرات کابران باهوک ریویو