خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

چهار لکه نفتی به وسعت پاریس

شنبه 16 دی ماه 1396؛ روزی که شروع خوبی برای آغاز یک هفتۀ زمستانی نبود. سانچی، نفتکشِ شرکت ملی ایران در آب های چین طی یک برخورد با کشتی چینی دچار حریق شد و تمام سی و دو خدمۀ آن در کشتی زندانی شدند. روز یکشنبه 25 دی اعلام کردند دیگر کار از کار گذشته و امیدی به نجات آن ها نیست و این چنین بود که سرنوشت سانچی نیز به پلاسکو پیوست تا فاجعه ای دیگر به فاصلۀ کمتر از یک سال رقم بخورد. کارکنانی که یا از احساس مسئولیت کشتی را ترک نکردند یا فرصت فرار برایشان باقی نمانده بود. سانچی در شعله های آتش سوخت و هنوز هم می سوزد؛ همانند دل های خانوادۀ آن سی و دو نفر... کشتی چینی اما با هر بیست و یک خدمه اش سالم ماند و محل حادثه را ترک کرد.

 چینی که می گویند در کمک کردن اهمال کرده و حتی دست کشورهای دیگر را نیز برای یاری رساندن بسته و خود شروع به اطفای حریق با آب نموده است. کارشناسان می گویند اطفای حریق ناشی از سوختن میعانات گازی و نفت خام سبک با آب اصولا کاری اشتباه است؛ به این دلیل که آب چگالی بزرگتری از این مواد دارد و با ورود آب به تانکر، این محصولات پتروشیمی روی آب قرار می‌گیرند و در نتیجه آتش سوزی نه تنها مهار نمی‌شود بلکه ممکن است گسترده‌تر شود.

 بهترین راه برای اطفای این گونه آتش سوزی ها، استفاده از فوم های مخصوص است. همان روشی که کره جنوبی و ژاپن برای کمک پیشنهاد دادند، اما چین به آن ها اجازۀ این کار را نداد. اگرچه هنوز اطلاعات تکمیل نشده و نمی توان با صراحت کامل گفت چین در این مورد کم‌کاری کرده است یا خیر، اما شاید عملیات نجات می توانست با کیفیت بهتر و سرعت بیش تری انجام شود.

پس از گذشت این فاجعۀ انسانی اعلام کردند یک لکۀ نفتی به طول حدود ده کیلومتر در نزدیکی ساحل شانگهای ایجاد شده است. این لکه از روزی که نفتکش دچار حریق شد، وجود داشت اما با غرق شدن آن بزرگ تر شده و اکنون نگرانی های زیست محیطی را رقم زده است.

در حادثۀ سانچی پیش تر دو لکۀ نفتی دیده شده بود، اما اکنون دولت چین وجود چهار لکۀ نفتی با ابعاد مختلف از 5.5 کیلومتر تا 48 کیلومتر مربع را تایید کرده است. چهار لکه ای که مساحتشان به اندازۀ شهر پاریس است. این چهار لکه در مجموع مساحتی به وسعت صد کیلومتر مربع ایجاد کرده اند. همچنین وزارت ترابری چین اعلام کرده نفتکش در عمق صد و پانزده کیلومتری از سطح آب قرار دارد و دودهای عظیمی که حاصل این حریق اند به هوا برخاسته اند. سانچی حامل ۱۳۶ هزار تن میعانات گازی بود که روز یکشنبه پس از چند انفجار به زیر آب فرو رفت.

بر اساس بیانیۀ این وزارتخانه، گام بعدی اعزام روبات هایی برای اکتشاف در آب های محل دفن لاشه است. در این راستا یک گشت دریایی شروع به ارزیابی راهی برای متوقف کردن نشت نفت کرده است. نیویورک تایمز به نقل از رسانه های چینی گزارش داده نفت به سرعت در حال نشت و بادهای شدیدی در حال راندن آن به سمت ژاپن است. تا کنون سیزده کشتی برای مقابله با آلودگی نفتی و پاکسازی دریا به محل اعزام شده‌اند.

نفتکش سانچی یک مخزن سوخت با ظرفیت حمل هزار تن دیزل سنگین داشته که با توجه به آسیب شدید کشتی، احتمال نشت آن نیز وجود دارد. گفته می شود این سانحه، بدترین حادثۀ دریایی دهه های اخیر شناخته شده است. بنا به گزارش ها، نشت نفت، منطقه ای به وسعت 260 کیلومتر مربع را آلوده کرده است.

تاثیر حادثه بر محیط محلی

انجمن صلح سبز گفته است میعانات گازی موجود در آب می تواند ضربۀ بزرگی به محیط زیست وارد کند. با این وجود که مایعات مخرب روی آب پیدا نیستند، اما این میعانات می تواند با چسبیدن به پوست آبزیان و جانداران دریایی، سمی برای زندگی آن ها با اثرات طولانی مدت باشد. به گفتۀ گروه «صلح سبز» ناحیۀ محل غرق سانچی برای بسیاری از آبزیان اهمیت فراوانی دارد و مسیر مهاجرت پستانداران متعدد دریایی مثل نهنگ های گوژپشت و خاکستری است.

کشتی سانچی، حمله به چاه‌ نفتی نوروز در خلیج فارس و جنگ کویت از تلخ‌ترین و فاجعه‌بارترین حوادث زیست محیطی تاریخ هستند. زمستان ۱۳۶۱ در بحبوحۀ جنگ ایران و عراق برخورد یک یدک‌کش به سکوی نفتی نوروز در خلیج فارس باعث یکی از بزرگترین فجایع زیست محیطی جهان شد. بر اساس برآوردها روزانه پنج هزار و پانصد بشکه نفت به خلیج فارس سرازیر می‌شد. اوج شدت این فاجعه زمانی بود که در فرودین 1362 و در بحبوحۀ جلوگیری از نشت نفت، جنگنده‌های عراقی به میدان نوروز حمله کردند. لکه‌های نفتی آتش گرفتند و تعدادی از متخصصان کشته شدند. به این ترتیب روند جلوگیری از نشت نفت متوقف شد و کارشناسان خارجی نیز به دلیل عدم امنیت، منطقه را ترک کردند. بالاخره پس از نه ماه، متخصصان ایرانی توانستند سیمان ریزی دهانۀ چاه را تمام کنند و به یکی از تلخ‌ترین حوادث زیست محیطی پایان دهند. یکی دیگر از بدترین فاجعۀ زیست دریایی که تاریخ آن را فراموش نخواهد کرد در جنگ عراق و کویت رخ داد. در 29 دی سال 1369 سه تا پنج نفت‌کش دویست هزار تنی عراق که در اسکله نفتی الاحمدی بودند، عمدا نفت بارگیری شده را به خلیج فارس سرازیر کردند. تخمین زده می‌شود این کشتی‌ها چهار میلیون بشکه نفت وارد دریا کرده‌اند. شدت این فاجعه به حدی بود که برف سیاه سمی در کوه‌های تبت و باران‌های سیاه در کشورهای همسایه، مانند ایران و عربستان و حتی نقاط دور دست مثل بنگلادش بارید. هنوز پس از گذشت بیست و هفت سال از آن فاجعه اثرات آن در خلیج فارس پیداست. هم اینک به نظر می رسد سانحۀ سانچی نیز در زمرۀ تلخ ترین فاجعۀ زیست دریایی به شمار رود.

سانچی که غرق شد، اما بخش اعظم آلودگی ناشی از حادثه، علی رغم پاکسازی تا سال های دور در طبیعت خواهد ماند و شاید جان هزاران آبزی و موجود زندۀ دریایی را بگیرد. دود ناشی از آتش سوزی نفت نیز در روزهای آینده به صورت باران‌های سیاه و اسیدی به زمین و دریا باز خواهد گشت.

اما پس از این حادثه، باید گفت: باز هم چقدر دیر ...

 












نظرات کابران باهوک ریویو