خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

دریچه پیشرفت علم در ایران

تاریخچه ساخت دانشگاه تهران

ایده اولیه تاسیس دانشگاه متعلق به دکتر اسماعیل‌خان سنگ، نمایندۀ ساری در ششمین دوره مجلس شورای ملی بود که سال ۱۳۰۵ و در زمان رضا شاه در نامه‌ای به سید محمد تدین، وزیر وقت معارف خواستار اقدام دولت برای احداث دانشگاه در ایران شد. زمانی که دکتر سید محمد تدین در نامه ای چنین پاسخ داد :

«راجع به اونیورسیته که آن را می‌توانیم دارالعلوم بگوییم کمال علاقه را دارم و مشغول تهیه لوازم مقدمات آن هستم. نظر من این است که در یک فضای وسیعی که شاید ۸۰ تا ۱۰۰ هزار ذرع مربع وسعت داشته باشد، بنایی ساخته شود که شعب علوم و فنون در آنجا تأسیس گردد»

اما هنگامی که دو سال بعد دکتر حسابی ایده خود را برای تاسیس دانشگاه با علی اصغر حکمت وزیر فرهنگ، در میان می گذارد، وی توصیه می کند که این پیشنهاد را به رضاشاه ارائه کنند. او این پیشنهاد را برای صدیق اعلم، رییس تعلیمات عالی، می فرستد. پس از آنکه صدیق اعلم دو ماه به این نامه جواب نمی دهد، دکتر حسابی نزد او می رود و او در جواب می گوید: شما به اروپا رفتید و فکل می زنید و تو کافه ها چیز خورتان کرده اند؟ تاسیس دانشگاه هفتاد سال برای این مملکت زود است!!

دکتر حسابی این موضوع را با حکمت در میان می گذارد و او ترتیبی می دهد تا دکتر، رضا شاه را ببیند. در آن دیدار او ایده اش را با شاه در میان می گذارد و با بیان اینکه ساخت راه آهن و کارخانه قند کهریزک در دست خارجی هاست، از او می خواهد تا فرصت ساخت اینگونه بناها را به دست متخصصان داخلی بسپارد. شاه زمان مورد نیاز برای ساخت پروژه و هزینه ساخت را می پرسد و دکتر حسابی زمانی حدود سه تا پنج سال و هزینه هزار تومان را تخمین می زند. سه روز از ملاقات او و رضا شاه نمی گذرد که صد هزار تومان برای دکتر به در خانه او حواله می شود تا پروژه را شروع کند.

سرانجام روزی در یک قرار در حوالی پارک جلالیه، شاه و دکتر حسابی همدیگر را ملاقات می کنند، که در آن زمان پارک، محل پادگان سواره نظام بوده است. رضا شاه از او وسعت زمین مورد نیاز را می پرسد و دکتر در جواب نگاهی می اندازد و می گوید : به اندازه همین میدان. اما رضا شاه دستور می دهد پادگان از آن منطقه به دوشان تپه منتقل شود تا کل آن منطقه به دانشگاه تبدیل شود.

وزیر دربار که در آن زمان تیمور تاش بود، از طرف شاه دستور می گیرد دکتر عیسی صدیق را مامور کند تا در سال 1310 به آمریکا سفر کند و پس از مطالعات علمی طرحی برای تاسیس دانشگاه در کشور را به دولت عرضه کند. طرح تفصیلی دانشگاه تهران در سال 1310 تهیه و به وزیر فرهنگ ارائه شد و با تلاش های دکتر حسابی در سال 1312 به مجلس شورای ملی رفت  و در سال 1313 به تصویب مجلس رسید.

علی اصغر حکمت وزیر فرهنگ و فردی که او نیز مسئول ساخت دانشگاه تهران و پس از آن نخستین رییس آن شد، در کتاب خاطراتش چنین می نویسد:

«در یکی از شب‌های فرخنده اواخر بهمن ۱۳۱۲ جلسه هیئت وزرا در حضور شاه در عمارتی که اکنون مقر کاخ ملکه پهلوی است تشکیل شده بود. سخن از آبادی تهران و عظمت ابنیه و عمارات و قصور زیبای جدید در میان آمد. مرحوم فروغی (ذکاءالملک) رئیس‌الوزرا در این باب به شاهنشاه تبریک گفت. دیگر وزیران نیز هر یک به تحسین و تمجید زبان گشوده بودند. نوبت به بنده نگارنده رسید که به سمت کفیل وزارت معارف در آن میان حاضر بودم. گویا خداوند متعال به قلب من الهام کرد که عرض کردم در آبادی و عظمت پایتخت البته شکی نیست ولی نقصی که دارد این است که این شهر هنوز عمارت مخصوص “اونیورسیته“ (دانشگاه) ندارد و حیف است که این شهر نوین از همه بلاد بزرگ عالم از این حیث عقب باشد. شاه بعد از اندک تأملی گفتند «بسیار خوب آن را بسازید».

سرانجام در 15 بهمن 1313 بود که کلنگ تأسیس دانشگاه تهران توسط رضاشاه در زمین های پردیس جلالیه تهران (در جنوب پارک لاله کنونی) به زمین زده شد و در جمعه ۲۴ اسفند رسماً دانشگاه تهران تأسیس گشت. این بنا از دانشگاه های فرانسه الگوبرداری و ساختمان های آن، توسط آندره گدار و محسن فروغی و تنی چند از معماران طراحی شد.

نخستین بنا

تالار کالبدشکافی از دانشکده پزشکی، نخستین بنای دانشگاه بود که در اردیبهشت ماه آغاز و اواخر دی به همراه آمفی تئاتر به اتمام رسید. همزمان با افتتاح تالار کالبدشکافی، در پانزده بهمن ماه ۱۳۱۳، لوح یادبود تأسیس دانشگاه با حضور رضاشاه در محلی که اکنون پلکان جنوبی دانشکده پزشکی است در دل خاک به امانت گذاشته شد.

شخصیت های برجسته

تاسیس دانشگاه تهران در آن روزها، کشور را به بستر اصلی تمدن غرب پیوند داد. از آغاز فعالیت این دانشگاه شخصیت های برجسته ای در آن به تحصیل و تعلیم پرداخته اند که برای اشاره می توان از کسانی چون : استاد جلال‌الدین همایی، عبدالعظیم قریب، بدیع‌الزمان فروزانفر، پروفسور محمود حسابی، استاد علی اکبر دهخدا، دکتر محمد معین، مهندس مهدی بازرگان، دکتر مصطفی چمران، دکتر یداله سحابی، شهید دکتر محمد مفتح، دکتر عبدالحسین زرین کوب، دکتر کریم ساعی و ... نام برد.

دانشگاه تهران 25 دانشکده، 9 پردیس و 11 مرکز پژوهشی دارد.

طراحی پردیس دانشگاه را نیز آندره گدار به عهده گرفت و در گام اول طرح خیابان های را ارائه داد و سپس عملیات کاشت نهال های درختان سایه انداز چنار را در کناره خیابان آغاز کرد که اکنون هشتاد و سه ساله شده اند.

در سال 1349، ساختمان جدید کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران با طراحی عبدالعزیز فرمانفرمایان افتتاح شد که امروزه هفتصد هزار جلد کتاب و هزار و هشتصد نشریه از سراسر جهان را در خود جای داده است. هر دانشکده به طور جداگانه و اکثر گروه‌ها دارای کتابخانه تخصصی می‌باشند.

سردر دانشگاه تهران

سردر اصلی دانشگاه تهران بر اساس طرحی از کوروش فرزامی، یکی از دانشجویان دانشکده هنر دانشگاه تهران در سال های 46-45 ساخته شد و در سال هفتاد و هشت به ثبت ملی رسید.

دکتر هوشنگ سیحون پدر معماری نوین ایران و رئیس سابق دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در این رابطه گفته‌است:

«کوروش فرزامی از دانشجویان من بود که به سبب استعداد و پشتکارش در سال‌های پایانی دانشجویی در دفتر من کار طراحی و معماری می‌کرد و در سال آخر دانشجویی‌اش این طرح را ارائه داد و مشغول اجرای آن نیز شد. این بنا که به صورت بتن مسلح عریان (بتن آرمه اکسپوز) اجرا شده‌است، طوری که پایه‌ها از کنار هم به بالا می‌روند؛ نمادی از آزادی و آزادگی و مثبت‌اندیشی است و اگر از دور به این سازه نگاه شود، پایه که نزدیک هم هستند؛ در بالا یک فضای باز شبیه طاق شکسته ایرانی را نشان می‌دهد که مبین به‌کارگیری معماری اصیل ایرانی در این کار مدرن است. کار اجرای طرح، ابتدا به یک شرکت پیمانکار سوییسی واگذار شد که به دلیل نواقص مربوط به مراحل قالب‌بندی از ادامه کار توسط این شرکت ممانعت شد و سرانجام شرکت پیمانکاری ایرانی «شرکت آرمه» این طرح را اجرا نمود».

شرکت آرمه هزینه اجرای طرح را در آن زمان مبلغ ۲۴ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام کرده ‌است. این سردر در سال 1388 برای اولین بار شسته شد.

درباره نماد شناسی این طرح نیز دو دیدگاه مطرح است:

1.تصویر خیالی از بال‌های پرنده‌ای است که برای اوج گرفتن و برخاستن از زمین آن ها را گشوده‌ است. در واقع علم و دانش به دو بال همانند شده‌اند.

2.به باور برخی دیگر سردر دانشگاه تهران نمادی از کتابی باز و گشوده در برابر دیدگان است که نشانگر ارزش خواندن، آموزش و پژوهش است.

 

بر اساس جدیدترین رده بندی جهانی در سال 2011، دانشگاه تهران برترین دانشگاه ایران شناخته شده است.

 



دانشگاه تهران








نظرات کابران باهوک ریویو

پربازدید ها