خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

نگاهی به پیشینه رادیو

سیزدهم فوریه روز جهانی رادیوست که توسط سازمان یونسکو نامگذاری شده است. رسانه ای که حدود یک قرن از عمر آن می گذرد و با آنکه تجهیزات ضبط برنامه های آن با پیشرفت زیادی همراه بوده و امروزه به راحتی  حتی بر روی گوشی های هوشمند قابل اجراست، سبک و سیاق پخش آن به همان روش سنتی و محبوب به جای مانده است. روز جهانی رادیو، روز یادآوری حقِ دسترسی آزاد به اطلاعاتِ سراسر دنیاست. روزی که جامعۀ جهانی رادیو تلاش برای دسترسی به اخبار و اطلاعات آزاد را در دستور کار خود قرار داد.

در این روز می بایست به قدرت بی نظیر رادیو برای لمسِ جریان زندگی و گرد هم آوردنِ مردم از هر نقطۀ دنیا پی برد. در دنیای دیجیتال امروز و با وجود پیشرفت تکنولوژی، رادیو هنوز هم یک رسانه قدرتمند است؛ به دلیل گستردگی و قابل دسترس بودن برای همگان. چه کسانی که در شهر زندگی می کنند، چه کسانی که در روستا؛ چه افراد با سواد و چه افرادی که سواد خواندن و نوشتن ندارند، ارزان بودن و دسترسی آسان در همۀ نقاط دنیا؛ چه در کوهستان باشید و چه در کنار دریا، می توانید به رادیو گوش دهید و همین هاست که سبب شده این رسانه بسیار همه گیر باشد و عمومیت رادیو، آن را به رسانه ای محبوب تبدیل کرده است.

 

تاریخچه رادیو

اختراع رادیو مدیون تلاش چندین دانشمند است؛ اما اولین کسی که به طور قطعی امواج رادیویی را به کار گرفت، صد و سی و یک سال پیش، مارکونی مخترع ایتالیایی بود و نود و هشت سال پیش نخستین بخش منظم رادیویی در انگلیس آغاز به کار کرد. از زمانی که رادیو اختراع شد، مردم نظرها و اختراعاتشان را در رادیو به اشتراک گذاشتند. در ابتدا توسعه رادیو با تلگراف بی سیم آغاز شد، که بعدها به طور فزاینده ای برنامه های پخش رادیویی در موارد مختلف را شامل شد.

 

ایدۀ ارتباط بی سیم پیش از اختراع رادیو با تجاربی در تلگراف بی سیم و از طریق زمین، آب و حتی خطوط راه آهن از دهه 1830 وجود داشت. جیمز کلرک ماکسول در سال 1864 در قالب یک تئوری نظری و ریاضی نشان داد امواج الکترومغناطیس(رادیویی) می توانند از طریق فضای آزاد پخش شوند. احتمال دارد اولین انتقال عمدی سیگنال در سال 1880 با استفاده از امواج رادیویی در یک آزمایش توسط دیوید ادوارد هیوز صورت گرفته باشد. در سال 1888 هاینریش رودولف هرتز توانست به طور قطعی انتقال امواج رادیویی از طریق جریان هوا در نظریۀ مورد تایید نظریه ماکسول را اثبات کند.

پس از کشف این امواج هرتزی که تقریبا بیست سال طول کشید تا واژه رادیو برای این نوع اشعه الکترومغناطیس به کار رود، بسیاری از مخترعان آن را با انتقال بی سیم آزمایش کردند. پس از تلاش های ماکسول، فیزیکدان اسکاتلندی و یرانلی فرانسوی، سرانجام الکساندر پیوف، موجی را با دستگاهی که شبیه هرتز وبرانلی بود، به وجود آورد و آنتن را اختراع کرد که در نتیجه آن یک دستگاه تلگراف ساخت. پیوف اولین پیغام تلگرافی را به مسافت 250 متری فرستاد.

در نهایت مارکونی دانشمند ایتالیایی در سال 1895 اولین خبر رادیویی خود را به وسیله یک بی سیم به مسافت سه کیلومتری ارسال کرد و پس از اقامت در انگلیس نخستین ثبت اختراع رادیو را به نام خود به ثبت رساند. مارکونی در روز دوازدهم دسامبر 1901 توانست اولین ارتباط بی سیم را میان پول دو(جنوب غربی انگلیس) و یوفاندلند(جزیره بزرگ آمریکایی) برقرار کند و پیغام خود را مخابره کند. در سال 1910 برای اولین بار صدای موسیقی اپرای مترو پولتینِ نیویورک در سراسر آمریکای شمالی شنیده شد. پیشرفت های رادیویی اروپا در آن زمان کندتر از آمریکا بود. در سال 1921 به بعد، برنامه های منظمی در قاره اروپا شکل گرفتند و جالب است بدانید رادیو بی بی سی در سال 1922 شروع به کار کرد.

پیشینه رادیو در ایران

قدمت شروع به کارِ رادیو در ایران به هفتاد و هفت سال پیش باز می گردد. در روز ششم اردیبهشت 1306 بود که نخستین فرستنده بی سیم ایران به دست رضاشاه پهلوی با پخش تلگرافی برای دعوت عمومی جهت همکاری با کشورهای دنیا افتتاح شد. در دوم مهر 1313 استفاده از رادیو در مجلس شورای ملی تصویب شد و وزیر پست و تلگراف برای خرید سه دستگاه فرستنده رادیویی طول موج کوتاه و احداث ساختمان های لازم از رضاشاه کسب اجازه کرد

و بالاخره در چهار اردیبهشت سال 1319 رادیو تهران در جاده شمیران با حضور ولیعهد و نخست وزیر وقت(متین دفتری) افتتاح شد که به پخش اخبار، موسیقی ایرانی و خارجی و بحث و گفتگو درباره بهداشت، تاریخ، ورزش، کشاورزی، جغرافیا و ... می پرداخت.

در آن زمان رادیو هشت ساعت از بیست و چهار ساعت شبانه روز را برنامه اجرا می کرد. رادیوها در آن زمان بسیار بزرگ بودند و حتی باتری یک نمونه رادیو به نام آندریا که به ایران وارد شده بود، به اندازۀ باتری یک اتومبیل بود. در سال 1343 همزمان با طرح اصلاحات ارزی و به منظور بالا بردن سطح آگاهی و معلومات کشاورزان با همکاری بانک کشاورزی، به مقدار کافی رادیو ترانزیستوری با قیمت ارزان و اقساط طولانی مدت از طریق شرکت های تعاون و روستایی در اختیار کشاورزان قرار گرفت که به همه گیر شدن رادیو میان تمام اقشار کمک زیادی کرد. کم کم ایستگاه های رادیویی در شهرهای دیگر کشور احداث شد که برنامه های خود را به گویش های فارسی و زبان های اقوام مختلف نیز پخش می کردند.

 

نخستین کسانی که در رادیو کار کردند، گلچینی از افراد خوش ذوق و با استعداد از میان افراد هنرمند و فرهنگی وزارتخانه ها بودند. افراد فرهیخته ای مانند: مشفق همدانی (نویسنده و مترجم)، ابوالقاسم پاینده (نویسنده)، عبدالرحمن فرامرزی (وکیل، نویسنده و مدیر روزنامه کیهان)، حسین قلی مستعان (داستان نویس)، استاد محمد حجازی ملقب به مطیع الدوله (نویسنده و داستان نویس) و ...

طوسی حائری نیز اولین گویندۀ زن رادیو در ایران بود و ملک الشعرای بهار از اساتیدی بود که از گویندگان تست معلومات عمومی و فن بیان و شعر می گرفت. بهرام شاهرخ هم مجری معروف رادیو بود. صدایی که ملت ایران را آریایی می خواند و بر خلاف انگلیس ها از حق توحش سخن نمی گفت و مانند روس ها قصد اشغال ایران را نداشت.

موسیقی ایرانی که در آن زمان از رادیو پخش می شد، صدای دلنشین جلیل شهناز، بنان، تاج اصفهانی، همایون خرم، روح انگیز، علی تجویدی و حبیب الله بدیعی بود.



موسیقی تاریخ رادیو در ایران روز جهانی رادیو تاریخچه رادیو



مطالب مرتبط

هشتمین عجایب دنیا
پر پیچ و خم به سوی طبیعت سبز
 سرآغاز صنعت خودرو در ایران





نظرات کابران باهوک ریویو

پربازدید ها