خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

سرگذشت اولین پرواز انسان به فضا

امروز زادروز نخستین انسانی است که پا به فضا گذاشت. دوازده روز از آپریل 1961 میلادی گذشته بود که فضاپیمای «وُستوک» به فضا رفت و به مدت صد و هشت دقیقه مدار زمین را یک دور کامل پیمود و این نخستین گام برای راهیابی انسان به فضا بود. رویدادی که شاید تا قبل از آن، مانند یک رویا به نظر می رسید.

یوری گاگارین نخستین فضانورد جهان، زادۀ نهم مارس 1934 در روسیه حوالی شهر گژاتسک است. شهری که بعدها به افتخار او، نامش به «شهر گاگارین» تغییر کرد. پدر و مادرش هر دومزرعه دار سیب زمینی بودند و یوری فرزند سومشان. دوران کودکی او با جنگ جهانی دوم مصادف شد و خانوادۀ او همانند روس های دیگر با مشکلات زیادی مواجه شدند. او تا پایان جنگ خواهر و برادر بزرگترش که در اردوگاه های کار اجباری نازی ها کار می کردند، را ندید. گاگارین اما از همان دوران کودکی، دانش آموزی درسخوان بود و به پرواز علاقه داشت. رمان های ژول ورن هم کتاب های موردعلاقه اش در آن دوران بودند؛ چه بسا که ایدۀ پرواز از همان زمان به سرش زد. زمانی که در هنرستان درس می خواند، در یک باشگاه هوایی ثبت نام کرد تا پرواز با هواپیمای سبک را یاد بگیرد و طوری پشتکار به خرج داد که با رتبۀ درخشان از آنجا فارغ التحصیل شد. در دانشکدۀ نیروی هوایی با والنتینا گُریاچوا همکلاسی خود آشنا و در سال 1957 با او ازدواج کرد.

سازمان فضایی شوروی در سال 1960 بیست نفر که گاگارینِ کوچک اندام با قد 1/57 هم جزوشان بود، را برای پست فضانوردی انتخاب کرد. سرگئی کارالیوف پدر برنامه فضایی شوروی خود بر انتخاب نامزدها نظارت داشت. تنها چند روز پیش از اولین پرواز انسان به فضا، در روز هشتم آپریل، یوری گاگارین به عنوان نامزد اصلی پرواز انتخاب شد.

شماره رمز 25

از آنجایی که تا قبل از آن هیچ انسانی به فضا نرفته و در شرایط بی وزنی قرار نگرفته بود، مسئولان سازمان فضایی و پزشکان نگران این بودند که با بازگشت گاگارین بنا به قرار گرفتن در شرایط بی وزنی و مشاهدۀ عظمت کیهان و زمین از آنجا، تعادل روانی اش را از دست بدهد و دست به کارهای غیرقابل پیش بینی بزند.

از این رو فضاپیمای «وستوک 1»  به گونه ای طراحی شده بود که کل پرواز را به صورت خودکار انجام دهد. تنها راه از کار انداختن این سیستمِ خودکار و در دست گرفتن ناوبری فضاپیما، وارد کردن شماره رمزی بود. این رمز «عدد 25» بود که در پاکتی سربسته داخل فضاپیما قرار داشت.

سرانجام گاگارین در ساعت شش و هفت دقیقۀ صبح روز چهارشنبه دوازدهم آپریل به وقت مسکو، با فضاپیمای «وستوک 1» و با رمز پرواز «درخت سرو» به عنوان اولین فضانورد پا به فضا گذاشت. در همان حالی که وی به دور مدار زمین می چرخید، به افتخار این موفقیتش، درجه اش از ستوانی به سرهنگی ارتقا پیدا کرد.

نخستین جملاتی که او از فضا مخابره کرد این بود: «پرواز به خوبی ادامه دارد، دید خوبی دارم، من زمین را می‌بینم، خیلی زیبا است».

مشکل در مرحلۀ فرود

فضاپیمای وستوک پس از طی مسیر زیادی، بر فراز قارۀ آفریقا قرار گرفت و سیستم خودکار ناوبری ترمزهای سوخت مایع را به کار انداختند.

روال به این صورت بود که ده الی دوازده ثانیه پس از اتمام کار بخش ترمز، سرویس دهی فضاپیما از کپسول فضایی گاگارین جدا و بازگشت به زمین شروع شود. اما در این قسمت همه چیز طبق پیش بینی صورت نگرفت و به علت گیر کردن سیم های اتصال این دو بخش، بخش سرویس دهی به حالت نیمه وصل به کپسول باقی ماند و جدا نشد، در حالیکه کپسول در حال ورود به جو زمین بود. این مشکل باعث شد کپسول دچار چرخش های مهیب و غیرقابل کنترلی به دور خود شود. خودِ گاگارین در مورد این اتفاق اینگونه می گوید:

 « به محض اینکه کار موتور ترمز پایان یافت، فضاپیما تکان شدیدی خورد و شروع کرد به چرخش با سرعت بالا دور محور خودش، سرعت چرخش حدود ۳۰ درجه در ثانیه بود. همه چیز می‌چرخید. این رویداد بر فراز قاره آفریقا رخ داد، از پنجره یک لحظه قاره آفریقا، یک لحظه افق زمین و لحظه دیگر آسمان را می‌دیدم. اصلاً وقت نداشتم خودم را در برابر نور شدید آفتاب محافظت کنم که کور نشوم. پاهایم را به سمت پنجره پایینی بردم که جلوی نور را بگیرد اما پنجره را نبستم چون می‌خواستم موقعیت خودم را بدانم و ببینم اوضاع از چه قرار است».

 

او با این وجود پیام اضطراری نفرستاد. این حالت ده دقیقه ادامه داشته، تا اینکه سیم ها در اثر حرارت شدید سوخته و جدا می شوند. او اعتماد به نفسش را از دست نداده و به این معتقد بوده فضاپیما هنوز هم می تواند فرود عادی داشته باشد. او می گوید:

«در یک لحظه، برای حدود 3–2 ثانیه، داده‌های روی صفحه کنترل محو شدند و جلوی چشمانم تیره شد. خودم را محکم گرفتم و تلاش کردم در برابر فشار مقاومت کنم، تا بالاخره همه چیز تقریباً به حالت عادی برگشت».

پس از این پرواز خیلی زود به ستاره ای جهانی تبدیل شد و در پاریس هم خیابانی به نام او نامگذاری شد. در نهایت در روز بیست و هفتم مارس 1968 در یک هواپیمای میگ-15 همراه با مربی پروازش دچار سانحه شدند و گاگارین در سن سی و چهار سالگی بر اثر پرواز درگذشت.



یوری گاگارین فضا پیما فضانورد



مطالب مرتبط

از خنده دار ترین جایزه های علمی نوبل
رویای زنی تا بلندای آسمان
ترفندهای  ساده و کاربردی در اینستاگرام





نظرات کابران باهوک ریویو

پربازدید ها