خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

اختر چرخِ ادب

7 ماه پس از صدور فرمان تاریخی مشروطه به وسیله مظفرالدین شاه قاجار دختری در تبریز و در خانواده ای اهل فرهنگ و هنر، از پدری ادیب ، نویسنده ومترجم و مادری شاعر در سال 1285 درخشنده اعتصامی، ملقب به پروین متولد شد. یوسف اعتصامی پدرش با سرمایه شخصی اولین چاپ خانه حروفی در تبریزرا تاسیس کرد؛ و در پنج سالگیِ پروین به عنوان نمایندۀ مردم تبریز در مجلس شورای ملی آن دوره به تهران آمد. دراین شرایط بود که پروین به غیر از پدر که برای او سرچشمه فرهنگ و هنر محسوب می شد،

حال، با برپایی محافل هنری در خانه شانس آشنایی و دیداربا بزرگان و اساتیدی چون علی اکبر دهخدا و ملک و الشعرای بهار و اقبال آشتیانی و سعید نفیسی،  راه را برای او از گذشته هموارتر کرد.

پروین با این شرایط توانست با آموختن زبان فارسی وعربی توسط پدر و دیگر اساتید آن زمان سرودن شعر را آغاز و در مدرسه آمریکایی نیز، به فراگیری علوم پایه بپردازد.

هر چه او در خانه پدری با اهالی شعر و ادب روبه رو بود اما پس از ازدواج با پسر عموی پدرش که از افسران شهربانی در کرمانشاه بود با محیطی متفاوت و نظامی که با شعر و هنر وغم مردم خوردن بیگانه بود، مواجه شد. این موضوع با روحیات پروین سازگار نبود و به این ترتیب زندگی مشترکش دو ماه و نیم بیشتر طول نکشید و به خانه پدری بازگشت.

ای گل تو ز جمعیّت گلزار چه دیدی؟

جز سرزنش و بدسری خار چه دیدی؟

رفتی به چمن لیک قفس گشت نصیبت

غیر از قفس ای مرغ گرفتار چه دیدی؟                

 به دلیل اینکه اغلب سروده های پروین به موضوعات اجتماعی و اخلاقی اشاره دارد اشعارش دارای پند و نکات اخلاقی فراوانی است و جرات و شجاعتش در جامعه ای مرد سالار تحسین بر انگیز است. او برای ارتقای شعر و ادب در جامعه ای که تحت تسلط  مرد ها بود بر خلاف بعضی از صحبت ها گوشه نشینی و انزوا را انتخاب نکرد حتی بعد از ازدواج ناموفقش ودر تب و تاب دوران کشف حجاب دورۀ رضا شاه به عنوان کتابدار در کتاب‌خانۀ دانش‌سرای عالی در تهران مشغول به کار شد.

پستی نسوان ایران، جمله از بی‌دانشی است

مرد یا زن، برتری و مرتبت دانستن است

دیوان پروین، شامل 606  شعر می‌باشد، که از آن میان ۶۵ قطعه به صورت مناظره و بیشتر در قالب قطعات ادبی است که مضامین اجتماعی را با دیدۀ انتقادی به تصویر کشیده‌ است. بیشتر این اشعار در قالب قطعه و برخی نیز مثنوی و غزل است.این اشعار که به تشویق ملک الشعرای بهار و با مقدمه ای که ابتدای کتاب نوشت به چاپ رسید.
اشعار او را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: دسته اول که به سبک خراسانی گفته شده و شامل اندرز و نصیحت است و بیشتر به اشعار ناصرخسرو شبیه‌است. دسته دوم اشعاری که به سبک عراقی گفته شده و بیشتر جنبه داستانی به ویژه از نوع مناظره دارد و به سبک شعر سعدی نزدیک است. این دسته از اشعار پروین شهرت بیشتری دارند.

محتسب، مستی به ره دید و گریبانش گرفت      مست گفت ای دوست، این پیراهن است، افسار نیست

گفت: مستی، زان سبب افتان و خیزان میروی    گفت: جرم راه رفتن نیست, ره هموار نیست   

اعتصامی در عمر کوتاه خود از نابسامانی ها و دیگر مشکلات اجتماعی آگاه بود و با شعری زیبا و پر مفهوم در بیانی ساده و صمیمی گاها درسبک شعری مناظره بسیاری از حقایق زندگی را شاعرانه به تصویر و تحسین اساتید دنیای شعر و ادب را بر انگیخت. این موضوع تا کنون جایگاه ویژه او را در ادبیات ما محفوظ و تحسین بر انگیز کرده است.

بسیاری ازشعرهایش به صورت داستانها و حکایت و شعر برای گروه های سنی مختلف کودک نیز چاپ شده است.

در بین زنان شاعر نامدار و مطرح معاصر بسیاری به مقایسه فروغ فرخزاد و پروین اعتصامی می پردازند  اما مقایسه این دو شاعر با دو سبک شعری و شرایطی متفاوت اشتباه است. هر چند که آشکار ترین شباهت این دو شاعره مرگ زود هنگام آنها بود . فروغ در 32 سالگی در یک صانحه تصادف و پروین اعتصامی در15 فروردین سال 1325 در 35 سالگی و بر اثر بیماری حصبه، که سرنوشت برایشان رقم زد.

خواندن اشعار پروین اعتصامی که موزون و زیبا ،سرشاراز تعالیم اخلاقی و انسان محور است برای بسیاری از مردم عام نیز لذت بخش است؛ چرا که او شاعری متعهد بود و اشعارش تنها از سر ذوق و فراغت حال نبود بلکه دغدغه های زندگی اجتماعی و سیاسی و انسانی بسیار در شعرش آشکار و  تمام کرامات انسانی از محبت و گذشت و مهر مادری تا ایمان به خدا و قناعت و بسیاری دیگر از صفات پاک اخلاقی هویداست.



کتاب شعر مناظره در شعر پروین اعتصامی شاعره



مطالب مرتبط

من پیش از تو؛  خواندنی و  مسحورکننده
5کتابی که در حوزه ی دفاع مقدس باید خواند
نگاهی به فیلم بادبادک باز





نظرات کابران باهوک ریویو