خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

خوشمزه ترین خوراکی شیرین دنیا

شاید بتوان شکلات را خوشمزه ترین خوراکی دنیا دانست. تقریباً همه افراد از کوچک تا بزرگسال شکلات را دوست دارند. این خوراکی خوشمزه به عنوان تنقلات، میان وعده و صبحانه مورد استفاده قرار می گیرد. ۷ جولای به عنوان روز جهانی شکلات شناخته می شود. آمریکایی ها نیز روز ۱۳ سپتامبر را برای این منظور در نظر گرفته اند. قبل از گاز زدن به آن تکه شکلات که در دستتان دارید مقداری صبر کنید. بهتر است ابتدا اندکی با تاریخچه شکلات آشنا شوید. اگر می خواهید بدانید شکلات از کجا آمده و چگونه به شکل امروزی تبدیل شده است با ما همراه باشید.

تاریخچه شکلات به قدمت تمدن اولمک و مایا

تاریخچه شکلات به آمریکای لاتین بازمی گردد. درخت کاکائو در آنجا به صورت وحشی رشد می کرد. اولین کسانی که از شکلات استفاده کردند احتمالاً اولمک (Olmec) ها بودند. اولمک ها در مناطق گرمسیری جنوب مرکزی مکزیک، محل ایالت های امروزی وراکروز (Veracruz) و تاباسکو (Tabasco) زندگی می کردند. این تمدن حدود ۱۰۰۰ سال قبل از میلاد می زیستند. واژه ای که آنها برای کاکائو استفاده می کردند «کاکاوا» (kakawa) بوده است. با این وجود تمدن مایاها (Maya civilization) که حدود ۱۰۰۰ سال بعد (۲۵۰ تا ۹۰۰ پس از میلاد) در همان جا ساکن شدند نیز میانه بسیار خوبی با شکلات داشتند. در حقیقت تاریخچه شکلات را مایاها رقم زدند.

گسترش و رواج دیوانه وار

دانه کاکائو در آن زمان به عنوان ارز مورد استفاده قرار می گرفت. با ۱۰ دانه کاکائو می توانستید یک خرگوش خریداری کنید. ۱۰۰ دانه کاکائو برایتان یک برده به ارمغان می آورد. حتی برخی افراد سودجو دانه های تقلبی را از تراشیدن خاک رس درست می کردند. تا قرن ۱۹ میلادی نیز در برخی کشورهای آمریکای لاتین این ارز به قوت خود پابرجا بود.

مایاها از شکلات در مراسم و تشریفات مذهبی خود نیز استفاده می کردند. در برخی مراسم به جای خون از آن استفاده می شد. شکلات در مراسم ازدواج نیز مورد استفاده قرار می گرفت. در این مراسم، عروس و داماد شکلات را در دهان هم گذاشته یا با یکدیگر عوض می کردند. حتی در غسل تعمید هم از شکلات استفاده می شد. مایاها حتی خدای کاکائو هم داشتند.

طرز تهیه شکلات

مایاها بدون شک شکلات را به حالت مایع و به عنوان نوشیدنی مصرف می کردند. تاریخچه شکلات حاکی از آن است که تا دهه ۱۸۵۰ میلادی خبری از شکلات جامد نیست. با این حساب نحوه آماده کردن شکلات مایاها تفاوتی با شیوه امروزی ندارد.

دانه شکلات درو شده، فرآیند تخمیر روی آن انجام شده و سپس خشک می شود. در نهایت دانه ها را به حالت کبابی می پزند و پوسته آنها را جدا می کنند. مابقی به خمیر شکلات تبدیل می شود. خمیر حاصل با آب داغ و ادویه مخلوط می شود. ادویه هایی همچون فلفل قرمز، وانیل، آناتو (Annatto)، فلفل فرنگی (Allspice)، عسل و چند نوع گل مورد استفاده قرار می گیرند. مخلوط حاصل به دفعات بین دو ظرف جابجا می شود. این عمل تا جایی که کف به وجود بیاید ادامه می یابد. مایاها تصور می کردند که این کف بهترین بخش شکلات است. شکلات همچنین با آب و ذرت نیز مخلوط می شد تا خوراکی به شکل «حریره» پدید آید.

تاریخچه شکلات ادامه می یابد

تصور کنید ارز امروزه خوراکی بود. مثلاً فکر خوردن تراول های ۵۰ هزار تومانی به ذهنتان خطور می کرد؟

در مورد مایاها هم به همین شکل است. تنها افراد ثروتمند شکلات زیادی می نوشیدند. البته طبقه کارگر هم چند وقت یک بار دلی از عزا در می آورند. ثروتمندان شکلات را در ظروف حکاکی شده و گرانبها می نوشیدند. ظرفی از شکلات هم در کنار امپراتورها به خاک سپرده می شد. بدون شک آنها در صدد نوشتن تاریخچه شکلات به دست خود بودند و این گونه نیز رقم خورد.

هنگامی که آزتک (Aztec) ها مایا را فتح کردند سنت شکلات را رها نکردند و تاریخچه شکلات ادامه پیدا کرد. بین سال های ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی آزتک ها بر این ناحیه سلطه داشتند. کاکائو نیز به عنوان ارز بر جای خود باقی ماند. دلیل آن این بود که کاکائو در مرکز شهر یعنی تنوچتیتلان (Tenochtitlan) رشد نمی کرد. تنوچتیتلان در محل مکزیکو سیتی (Mexico City) امروز یعنی پایتخت مکزیک بود. کاکائو باید از مرزها وارد می شد و در دسترس عموم مردم نبود.

آزتک ها مانند مایاها شکلات را می نوشیدند. برخی اوقات نیز آن را به صورت سرد سرو می کردند. یک افسانه در خصوص تاریخچه شکلات وجود دارد. کیتزالکواتل (Quetzalcoatl) خدای آزتک ها برای دادن شکلات از بهشت به زمین نزول می کند. از همین رو تنها خدایان لیاقت نوشیدن شکلات را داشتند.

نوشتن دوباره تاریخچه شکلات

در سال ۱۵۰۲ کریستف کلمب (Christopher Columbus) و پسرش فردیناند (Ferdinand) در این ناحیه حضور می یابند. در آنجا قایقی چوبی پر از تدارکات پیدا می کنند. بلافاصله به بومی ها دستور می دهند تا این غنیمت را به کشتی آنها انتقال دهند. در این موقع مقداری دانه کاکائو به زمین می ریزد. بومیان به طرف دانه ها حمله می برند. فردیناند این صحنه را این گونه به تصویر می کشد:

کریستف کلمب می توانست اولین فرد سفید پوست باشد که بخشی از تاریخچه شکلات را رقم می زند. اما این شانس با فراموش کردن این حادثه از دست رفت.

در سال ۱۵۱۹ هرنان کورتس (Hernan Cortes) سردار اسپانیایی به قلب پایتخت آزتک ها تاخت. جایی که تجارت دانه کاکائو با قدرت در جریان بود. گفته می شد که مونتزوما (Montezuma) فرمانروای آزتک میلیون ها دانه کاکائو در ذخائر خود داشته است. کورتس و یارانش شکلات را نوشیدند و از آن متنفر شدند. یک نویسنده شاهد ماجرا در این خصوص نوشته است:

طبیعتاً کاکائو بدون شکر مزه ای تلخ و متفاوت داشت.

پس از تسخیر آزتک به دست کورتس و لشکریان او، دانه کاکائو به عنوان ارز به حیات خود ادامه داد. در آن زمان هر خرگوش حدود ۳۰ دانه کاکائو معامله می شد. ظاهراً نرخ رشد تورم بسیار محدود بوده است! تاریخچه شکلات نیز با این فتح، دوباره نوشته شد. کورتس محل های دیگری را نیز به تسخیر خود درآورد. اسپانیا بیشتر جزائر کارائیب را تحت سلطه خود گرفت. در این جزیره ها نیز شکر فراوانی یافت می شد. این گونه بود که شکلات و شکر با هم آمیخته شدند و تقاضا برای شکلات سر به فلک کشید.

تاریخچه شکلات و پیوند با اروپا

برای مدتی اسپانیایی ها راز شکلات را پیش خود نگه داشتند. با ورود شکلات به اسپانیا آن را یک خوراکی مفید و دارای خواص درمانی تشخیص دادند. پزشکان شکلات را برای کاهش تب، هضم بهتر و تسکین درد تجویز می کردند. کلیسا نیز آن را به عنوان یک مکمل غذایی هنگام روزه گرفتن تأیید کرد.

اما این ها زیاد طول نکشید. شکلات آنقدر محبوب بود که تنها برای طبابت استفاده نشود. علاوه بر این شکلات اولین کافئینی بود که به اروپا می رسید. البته چند سال بعد در این زمینه تسلیم چای و قهوه شد. شکلات کافئین زیادی نداشت. با این وجود از نبود آن بهتر بود. جدای از افزودن شکر، طرز تهیه شکلات نیز اندکی تغییر کرد. اسپانیایی ها با قاشق مخصوص خود به نام مولینیلو (Molinillo) کف شکلات را درمی آوردند. این قاشق ظاهری مانند قاشق عسل و همزن دستی دارد. بین دو کف دست قرار می گیرد و با چرخش، شکلات را به خوبی مخلوط می کند.

شکلات به زودی راه خود را به دیگر کشورهای اروپایی نیز گشود. شکلات جایگاه ویژه ای در دربار لوئی چهاردهم (Louis XIV) فرانسه پیدا کرد. در سال ۱۶۵۷ اولین خانه شکلات در لندن باز شد. نوشیدن شکلات، ورق بازی، صحبت کردن و از این دست موارد در آنجا مرسوم بود. شرکت شکلات سازی مارس (Mars) اخیراً قصد احیای سنت خانه شکلات را در سر دارد. آنها محل هایی (مانند کافی شاپ) برای سرو شکلات تدارک دیدند. دارچین و شیر نیز به عنوان افزودنی در این خانه ها یافت می شود.

برده داری و تحول دوم

با ورود شکلات به اروپا تقاضا به شدت افزایش یافت. برای همخوانی عرضه و تقاضا مزارع کشت کاکائو پدید آمد. هزاران نفر برای کار در مزارع به بردگی گرفته شدند. جدای از اسپانیا، کشورهای دیگری همچون بریتانیا، هلند و فرانسه نیز شروع به کشت کاکائو در مزرعه های خود کردند. سری لانکا (Sri Lanka)، ونزوئلا (Venezuela)، جاوه (Java)، سوماترا (Sumatra)، هند غربی (West Indies) و آفریقا (Africa) جزو این مناطق بشمار می رفتند.

بیشتر شکلات از یک گونه دانه کاکائو به نام کریولو (criollo) ساخته می شد. پس از مدتی گونه فوراسترو (forastero) جای آن را گرفت. دلیل این بود که دانه های فوراسترو راحت تر رشد می کردند و هزینه کمتری در بر داشتند. این دانه ها بار دیگر تاریخچه شکلات را تغییر داده و در سراسر جهان گسترش یافتند. اکنون حدود ۹۰ درصد شکلات جهان از همین دانه ها تولید می شود.

شکلات در دسترس عموم

با افزایش تولید قیمت شکلات نیز کاهش یافت و در دسترس عموم قرار گرفت. زمانی که دهان کودکان با کاکائو شیرین شد تاریخچه شکلات نیز تحول بزرگی یافت.

در سال ۱۷۱۵ شیمی دانی هلندی به نام کنراد ون هوتن (Coenraad Van Houten) نمک قلیایی را به شکلات اضافه کرد که تلخی آن را کم کند. چند سال بعد در سال ۱۸۲۸، او توانست نیمی از چربی طبیعی (کره کاکائو) را از مایع شکلات بگیرد و در نتیجه تولید شکلات ارزان تر و کیفیت آن هم بهتر شد. این نوآوری به عرصه مدرن شکلات وارد شد و «کاکائوی هلندی» نام گرفت. شکلاتی که طی این فرآیند تحت فشار دستگاه قرار گرفته بود می توانست به شکل جامد درآید.

در سال ۱۸۴۷ جوزف فرای (Joseph Fry) موفق شد با افزودن کره کاکائو، شکلات را شکل پذیر کند. این گونه بود که افراد توانستند شکلات را در شکل های مختلف تولید کرده و بفروشند. گاهی نیز تا اواسط قرن هفدهم از شیر به عنوان ماده ای افزودنی به نوشیدنی های شکلاتی استفاده می شد در سال ۱۸۷۵ دنیل پتر (Daniel Peter) با افزودن شیر خشک توسط کارخانه «هنری نستله» (Henri Nestle) توانست شکلات شیری اختراع کند و در نوشتن تاریخچه شکلات سهیم باشد. در سال ۱۸۷۹ رادولف لیندت (Rudolphe Lindt) دستگاهی غلتکی شکل اختراع کرد که کاکائو را بیش از پیش صاف و یکنواخت کرد.

تاریخچه شکلات در مقابل تاریخچه طبیعت

حتی جنگ جهانی نیز جلودار شکلات نبود. هنر تبلیغات باعث شد که شکلات به عنوان بخشی از جیره غذایی سربازان استفاده شود. امروزه بیش از ۳ میلیارد تُن کاکائو یک صنعت ۳۵ میلیارد دلاری را تشکیل داده است.

تاریخچه شکلات شیرین و خوشمزه، جنبه های تلخی هم در بر داشته و دارد. برده داری به شیوه نوین و کودکان کار هنوز هم بخش عمده شکلات جهان را تولید می کند. جنگل های زیادی برای کاشت درخت کاکائو ویران شدند.

با این وجود خبرهای خوبی هم در راه است. تجارت منصفانه (Fair Trade) در حال گسترش میان تولیدکنندگان شکلات است. تجارت منصفانه بر اصول اخلاقی کارگری و محصولات باکیفیت نظارت دارد. دانه های باکیفیت همچون کریولو در مناطقی رشد می کند که نیازی به قطع درختان ندارد.

اکنون با اطمینان و جزئیات بیشتری می توانید تکه شکلاتی که در دست داشتید و احتمالاً تابحال آب شده است را میل کنید. نوش جان!

منبع: بامیلو



معرفی کتاب روز جهانی شکلات تاریخچه شکلات کاکائو



مطالب مرتبط

راز موفقیت این مرد چه بود؟
محبوب، در منوی همه رستوران ها
حراج بزرگِ روز کتاب





نظرات کابران باهوک ریویو

پربازدید ها