خرید اینترنتی کتاب و نوشت افزار

احیای میراثی ناملموس

از روزگاری که درکوچه پس کوچه های محله بچه ها با همه شوق و ذوق کودکی شان بازیهای پرشوری چون هفت سنگ، طناب کشی و یا الک دولک بازی می کردند زمان زیادی نگذشته، اما پیشرفت علم و تکنولوژی با عبور از خاطرات کودکی مان با سرعت هر چه تمام تر شروع به ازبین بردن بسیاری ازاین بازی ها کرد.

اکنون دیگر اثری ازآن همه شور و نشاط دربازی های گروهی که جسم و ذهنمان را درگیر خود می کرد، نمانده و بیشترِما، تنها به یاد کردن آن دراوقات فراغت بسنده می کنیم و آنها را جزئی از خاطرات کودکی مان می دانیم.

هر چند، هر از گاهی شنیدن اخباری خوشایند ما را به حفظ احیای سنت های گذشته مان امیدوار می کند. آن هم زمانی که فضای مجازی و رسانه های الکترونیک به نوعی بر زندگی مان غالب شده اند و آن چیزی نیست جز برگزاری بازی های بومی و محلی درشهرستان ها که برای حفظ هویت و فرهنگ و سنت های گذشته بسیار دلگرم کننده است. رویدادی که در آن شادی و نشاط گسترده ای در بین مردم آن منطقه و دیار به وجود می آورد و پلی می شود به گذشته، به لبخندها و شادی هایی که درعین کری خواندن ها پایانی برای آنها وجود نداشت.

در ایران با توجه به گستردگی قومی و قبیله ای بیش از 800نوع بازی محلی و بومی وجود دارد. که به گفته رئیس فدراسیون ورزش‌های روستایی و بومی و محلی برای ثبت بین‌المللی این بازی ها محدودیت هایی وجود دارد و هر کشور در سال، می‌تواند تنها یک بازی را به ثبت برساند. هر چند با توجه به محدودیت ها این فدراسیون تنها 20 مورد از این بازیها را مدیریت می کند. در ادامه مطلب توضیح و یاد آوری کوتاهی از چند نمونه از این بازی ها خواهیم داشت. بازی هایی که در جشنواره های بازی های محلی و بومی نیزبه آنها پرداخته می شود. ابتدا از گیلان شروع می کنیم:

«لافند بازی»

این بازی گوشه ای از فرهنگ مردم گیلان را با انجام مراسمی آیینی وهیجان خاصی نشان می دهد. بازی درمراسم های مختلف از جمله اعیاد و جشن های عروسی به وسیله پهلوانی که دراین بازی تبحر دارد برگزارمی شود و عده زیادی را با هیجان زیاد دور هم جمع می کند.لافند یا همان طناب و ریسمان از وسایل اولیه بازی و از جنس کنف تهیه می شود و حدود بیست متر است که به 4 میله و بلندای 5 متر بسته می شود. راه رفتن پهلوان برروی طناب با یاد و ذکر خدا و چوبی که برای حفظ تعادل بر دست دارد مرحله اول این بازی است چرا که حرکات نمایشی که به شکل های گوناگونی انجام می شود جذابیت وهیجان زیاد این بازی را چندین برابر می کند. حرکاتی چون خوردن چای و غذا همراه با سینی، خوابیدن بر روی رختخواب، راه رفتن با چشمان بسته و دوچرخه، بستن شیشه نوشابه به پا و با نوک پا حرکت کردن و بسیاری دیگر از بازی های هیجان انگیز که تماشاچی را مدتها مغلوب می کند از این موارد است.از دیگر بازی های محلی این استان می توان به بازی هایی چون آبخوربازی، آتیمار، آس‌بازی، آغوزیازی، آکلهِ ماربازی و ..نیزاشاره کرد.

«الختر یا خروس جنگی»

بازی که بیشتر روستاییان و عشایر آن را انجام می دهند و استقامت و قدرت بدنی حرف اول را می زند. بازی به صورت گروهی دو یا سه نفره و تیمی در زمینی به طول 20متر و عرض 10متر انجام می گیرد. در این بازی افراد تنها با یک پا در حالی که پای دیگرشان را از پشت خم کرده و در دست گرفتند به زمین بازی وارد می شوند و با تکان هایی که با سینه و یا کتف به گروه مقابل می دهند بازی را شروع می کنند .  در این میان تیمی برنده می شود که بتواند با آمادگی جسمانی خوب تعادل حریف مقابل را بر هم بزند و باعث شود که طرف مقابل دستش را رها کند و اینگونه خود را به خط طولی مسابقه برساند تا امتیاز بیشتری نسبت به رقیب کسب کند. این بازی بسته به آمادگی مسابقه دهندگان بیشتر از 5 دقیقه هم طول می کشد.

چهار محال بختیاری از جمله استان هایی است که تنوع بالایی از بازی های جذاب محلی را دارد که ما به دو نمونه از آنها اشاره می کنیم:

«لال‌بازی»

این بازی به صورت گروهی برگزار می شود که در آن یکی از نفرات به اصطلاح استاد نامیده می شود. در این بازی استاد شروع به کارها و یا حرکاتی می کند که دیگران هم باید عین آن را انجام دهند . در این میان کسانی که نتوانند بازی را تکرار کنند و یا جلوی خندیدن و حرف زدنشان را نگیرند از بازی حذف می شوند. ادامه بازی تا زمانی که یک نفر با استاد می ماند ادامه دارد و در نهایت بازی بین استاد و نفر آخر انجام می شود تا برنده نهایی مشخص شود.

«اوستا مرا زد»

در این بازی گروهی کاغذی را که به قطعه های کوچک بریده شده و تنها روی یک کدام از آنها اسم «اوستا» نوشته شده را درهم می کنند وهر کس یکی از کاغذ ها را بر می دارد. بازی در حالی شروع می شود که هیچ کس نمی داند که در بینشان چه کسی اوستا است. اما نقش اصلی را کسی دارد که آن کاغذ در دست اوست در نتیجه باید به طوری که کسی متوجه نشود به یک نفر اشاره بکند و نفر مقابل هم بدون اینکه کسی متوجه شود چه کسی به او اشاره کرده کاغذش را بر زمین انداخته و بلند بگوید:« اوستا مرا زد». اگر یکی از بازیکنان متوجه اشاره اوستا شود باید بگوید:« اوستا را دیدم که دزدی می‌کرد» و زمانی که دیگران پرسیدند : چطوری؟ او باید با اشاره اوستا رو لو دهد و اینگونه بازی به یک دور دیگر کشیده می شود.  بازی با همین روال پیش می رود تا اینکه نفر آخر یعنی بازنده بازی مشخص شود.

از دیگر استان ها هم می توان به بازی محلی استان های مانند همدان: «گردو بازی، کمربندبازی، هشت لگ و دولگ»، استان کهکیلویه و بویر احمد:«گرنا دوال، کل کله، چوب بازی و اسب سواری»،استان فارس:«کشتی دست به بغل،گل از بوته، هدیه بیار را نیز نام برد.



بازی های محلی و بومی بازی هفت سنگ بازی الک دولک گیلان معرفی کتاب



مطالب مرتبط

شرح حال بیمار اوتیستیک
مدرک یا مهارت؟!
2 فوریه روز جهانی تالاب ها





نظرات کابران باهوک ریویو

پربازدید ها